10 หนังสือเด็กที่ถูกแบนจากที่ต่างๆ พร้อมเหตุผลที่จะทำให้คุณสงสัย

มาดูหนังสือเด็กที่เคยถูกแบน (หรือยังโดนแบนอยู่ในบางที่) ทุกคนอาจจะแปลกใจว่า “เอ๊ะ? หนังสือเด็ก?”
หนังสือที่เขียนขึ้นเพื่อเด็กเหล่านี้เคยถูกแบนด้วยเหตุผลบางอย่าง และหลายเล่มในนี้ก็เป็นหนังสือที่แปลให้เด็กอ่านไปแล้วทั่วโลก

หมายเหตุ – คำว่า “แบน” ในที่นี้หมายถึง ไม่ให้มีหนังสือพวกนี้ในห้องสมุดตามโรงเรียนต่างๆ หรือบางเล่มหมายถึงการถอดออกจากหนังสืออ่านนอกเวลา ในอเมริกากับอังกฤษ นักเรียนชั้นประถม (เทียบกับบ้านเรา) เขาก็มีหนังสือนอกเวลาให้อ่านเหมือนกัน ซึ่งก็คือวรรณกรรมสำหรับเด็กพวกนี้นี่แหละ แต่ไม่ได้หมายความว่า “ห้ามจำหน่ายหรือห้ามอ่าน” แต่อย่างใด แค่ “จำกัดไม่ให้เด็กเข้าถึงก่อนวัยอันควร” เท่านั้น

#1 Where the Wild Things Are [Maurice Sendak]

เรื่องนี้เป็นนิทานภาพ เนื้อเรื่องเกี่ยวกับแม็กซ์จอมดื้อที่เล่นซนทำข้าวของพังจนแม่บอกไม่มีข้าวเย็นให้กิน เข้าห้องไปเลย พออยู่ในห้องเขาก็โกรธแม่เลยจินตนาการว่าตัวเองได้ไปผจญภัยในป่าที่มีแต่ตัวประหลาด พอเล่นไปสักพักเขาเบื่อและหิวก็เลยกลับมาที่ห้อง พบว่าแม่ทำข้าวรอไว้ให้แล้ว

ฟังจากเนื้อเรื่องแล้วก็ดูไม่มีอะไรใช่ไหม แต่นิทานเรื่องนี้ถูกแบนเนื่องจากแม็กซ์ก้าวร้าวเกินไป อาจเป็นตัวอย่างที่ไม่ดีให้กับเด็ก

#2 Winnie the Pooh [A.A.Milne]

แปลกใจใช่ไหมว่าทำไมการ์ตูนหมีอ้วนที่แสนน่ารักมุ้งมิ้งแบบนี้ถึงได้โดนแบน อย่าเพิ่งคิดว่าหมีพูห์ไม่ใส่กางเกงหรือถึงได้โดนแบน (อันนั้นอาจจะเป็นเหตุผลของบ้านเรา)

เหตุที่มันโดนแบนด้วยหลายเหตุผลและหลายประเทศมาก ที่จีนกับประเทศแถบยุโรปจะแบนด้วยสาเหตุหลักๆว่าเป็นเพราะตัวละครในเรื่องนี้เป็น “สัตว์” และสัตว์ไม่ควร “พูด”

สัตว์พูดได้ถือเป็นการดูหมิ่นพระเจ้า และสำหรับประเทศตุรกี เจ้าพิกเล็ท หมูพูดได้ ถือเป็นการดูหมิ่นชาวมุสลิม ส่วนในรัสเซียก็มีเหตุผลว่าผู้ชายคนหนึ่งที่เชื่อว่าสนับสนุนพรรคนาซี ดันมีรูปหมีพูห์กับสัญลักษณ์สวัสติกะของพรรคนาซี พวกเขาเลยพาลเกลียดหมีพูห์ซะงั้น

#3 The Wonderful Wizard of Oz [L. Frank Baum]

วรรณกรรมสุดคลาสสิกอย่างพ่อมดออซก็โดนกับเขาด้วย บางรัฐในประเทศอเมริกาแบนวรรณกรรมเรื่องนี้เองกับมือด้วยเหตุผลว่า ผิดหลักความเชื่อทางศาสนาที่ผู้หญิงไม่ควรเป็นผู้นำ (อ้าว) บางที่ก็บอกว่าวรรณกรรมเรื่องนี้ดูถูกเด็กในยุคปัจจุบัน (เอ๊า?)

แต่คิดว่าเขาพลาดแล้วล่ะ เพราะวรรณกรรมของโบม เป็นวรรณกรรมสำหรับเด็กที่อเมริกาจ๋ามากๆ เรียกว่าเป็น “โอท็อป” ของอเมริกาเลยก็ว่าได้ ไม่ได้เป็นอย่างซินเดอเรลล่าหรือสโนไวท์ที่นำเข้าจากฝั่งยุโรป

#4 Charlotte’s Web [E.B. White]

เรื่องราวของแมงมุมเพื่อนรักกับน้องหมูที่ทำให้เราร้องไห้กับมันมาแล้วตอนเด็ก ในไทยเรานี่มีเต็มห้องสมุด ที่อังกฤษเขาถอดออกจากห้องสมุดเพราะกลัวว่าน้องหมูวิลเบอร์จะทำให้นักเรียนที่เป็นมุสลิมรู้สึกไม่ดี (ซึ่งพวกเขาก็ออกมาบอกแล้วว่าช่างมันเหอะ)

#5 Alice in Wonderland [Lewis Carroll]

วรรณกรรมคลาสสิกอีกเรื่องที่โดนเอามารีเมค และอ้างอิงบ่อยๆ ก็ยังโดนแบนด้วยเหตุผลนานับประการ เช่น มีเรื่องเพศเข้ามาเกี่ยวข้อง

นอกจากนี้ก็มีชี้นำเรื่องการใช้ยาแล้วทำให้เกิดภาพหลอน คือเขาตีความว่าที่อลิซกินยาแล้วโผล่เข้าไปในแดนมหัศจรรย์ เห็นสัตว์แปลกๆ หรือกระต่ายพูดได้เป็นภาพหลอนที่เกิดจากการเสพยา (พอดีช่วงนั้นฝิ่นระบาด) และประเด็นสุดท้ายที่โดนเหมือนกับเรื่องอื่นๆ คือสัตว์พูดได้นั่นเอง

#6 Charlie and the Chocolate Factory [Roald Dahl]

อันที่จริงหนังสือของโรอัลด์ ดาห์ล หลายเล่มมีเนื้อหาที่…คงไม่ถูกใจผู้ใหญ่หลายๆ คนนัก เพราะให้ภาพเด็กเกเรไปหน่อย

แต่สำหรับเรื่องนี้ที่โดนแบนก็ดูสมเหตุสมผลดี เพราะชาวอุมป้าลุมป้า คนงานในโรงงานช็อกโกแลตแต่แรกเขาเขียนให้เป็นชาวแอฟริกัน เผ่าปิ๊กมี คนอ่านรู้สึกว่าเป็นการเหยียดเชื้อชาติ ภายหลังเลยมีการแก้ใหม่เป็นคนขาวผมทองตัวเตี้ยซะเลย

#7 Anne Frank: The Diary of a Young Girl [Anne Frank]

เชื่อว่าหลายคนได้อ่านบันทึกของ แอนน์ แฟรงก์ ฉบับตัดทอนแล้ว และคงสงสัยว่าเรื่องนี้มีอะไรให้แบนด้วยหรือ? แต่ฉบับที่โดนแบนเป็นฉบับเต็มที่มีฉากแอนน์ค้นพบ…ความเป็นสาว…ของตัวเอง (โอเค พอ จบ)

ถ้าโตหน่อยก็พออ่านได้หรอก แต่หนังสือเรื่องนี้ดันเป็นเรื่องที่เด็กเกรด 7 (ม. 1) ในอเมริกาต้องอ่าน แล้วเขาดันเอาเวอร์ชั่นยังไม่ได้ตัดให้อ่าน พอผู้ปกครองรู้เลยกลายเป็นเรื่อง

#8 The Giver [Lois Lowry]

แม้แต่วรรณกรรมเยาวชนรางวัลเหรียญทองนิวเบอร์รี่ก็โดนจ้า แต่ถ้าเรื่องนี้โดนพี่ก็ไม่แปลกใจ เพราะ “ไอเดีย” ของเรื่องนี้มันค่อนข้างหนักสำหรับเด็กจริงๆ

แต่เอาเป็นว่ามันคือหนังสือที่ให้เด็กเกรด 8 ในอเมริกาอ่าน แต่ผู้ปกครองมองว่าเรื่องนี้มีพูดถึงการกินยาระงับอารมณ์ทางเพศ การฉีดยาเด็กทารกหรือคนแก่เพื่อทำให้ตาย (ในเรื่องใช้คำว่า “ปลดปล่อย” ฟังดูไม่แรงเท่าไร) เขาเลยมองว่ามันเกินไปสำหรับเด็ก ม.ต้น

#9 Harriet the Spy [Louise Fitzhugh]

วรรณกรรมนักสืบเยาวชนเรื่องนี้โดนแบนเพราะนางเอกของเรื่องดันชอบทำตัวเป็นนักสืบมากไปหน่อย เลยเหมือนชี้นำให้เด็กรู้สึกว่า “การโกหก” “การสะกดรอย” หรือ “การสบถ” เป็นเรื่องดี ซึ่งอันที่จริงแล้วก็ต้องดูว่าทำไปเพื่ออะไรด้วยนะ

#10 Harry Potter [J.K. Rowling]

มาถึงวรรณกรรมเยาวชนที่ดังที่สุดในโลกกันบ้าง หลายคนคงพอได้ยินมาบ้างที่เรื่องนี้โดนแบนเพราะชี้นำการใช้ “เวทมนต์คาถา” ว่าเป็นเรื่องดี (ซะงั้น) บ้านเราคงไม่รู้สึกอะไร แต่ฝั่งตะวันตกหลายคนยังไม่ชอบเรื่องพวกนี้อยู่ ส่วนหนึ่งเป็นเพราะมันขัดกับความเชื่อ ทางศาสนาของเขา และอีกส่วนหนึ่งเป็นเพราะความงมงาย อาจทำให้เด็กลุ่มหลงกับเรื่องจนอาจเกิดเหตุการณ์แบบที่ซาเล็มขึ้นอีก